1. Ders

 

ney

İşit! – ﺑﺷﻧﻮ – (Bişnev)

NEY

Ney Çeşitleri(Uzundan – Kısaya):

  • Bol-âhenk
  • Dâvut
  • Şâh
  • Mansur
  • Kız
  • Müstahzen
  • Yıldız
  • Sipürde
  • Bolâhenk Nısfiye

 

        Ney öğrenmeye başlamak için bizim tercihimiz “Kız Ney” dir. Bugün Kız Ney, derneklerde ve cemiyetlerde genel akort hâline gelmeye başlamıştır. Bizim tercih sebebimiz ise hem yaş ortalamasına göre neyzen adayının parmaklarının deliklere erişebilmesi bakımından, hem de eserlerin solfeji esnasında bu akortun sesimize daha yatkın olmasındandır.

 

dudakİLK SESİ YAKALAMAK

«  Bu ilk denememizde neyde herhangi bir deliğe parmağımızı koymuyoruz

«  Şekilde görüldüğü üzere dudaklarımızı ıslık çalar veya bir bebeği öpercesine ileri sürüyoruz ve neyi şekilde belirtilen 3 hayalî çizgiden birincisine yerleştiriyoruz.

«  Neyden ses çıkaran nefes, sıcak nefestir. Hu der gibi sıcak nefesi başpârenin dudakla temas eden kısmın tam karşı tarafındaki iç bölgeye üflüyoruz. Eğer hû şeklinde değilde püf şeklinde üflerseniz, yâni nefesi dudaklara değirip ağızdan öyle çıkartırsanız ses çıkmayacaktır.

«  Hû nefesi; kış aylarında üşüyen ellerimizi ısıtmak için kullandığımız nefes, püf nefesi; masanın üstündeki tozları uçurmak için üflediğimiz nefestir.

«  Ayrıca neyi üflerken aslâ yanaklarımızı şişirmiyoruz. Ney, temas ettiği noktada oynatılmadan tutuluyor. Mümkün olduğunca uzun soluklu üflüyoruz.

«  Eğer ses çıkmazsa belki problem dudağımıza neyi yerleştirmekten kaynaklanıyor olabilir. Hayâlî çizginin sağına veya soluna neyimizi kaydırarak denemeye devam ediyoruz.

«  Bu çalışmayı en azından neyden ses çıkarabilen bir kişiyle karşı karşıya yapmak daha faydalı olacaktır. İnternet üzerindeki kayıtlar da incelenebilir.

Aşağıda bâzı usta neyzenlerin ney tutuşlarını görüyorsunuz:
12  3 4 5

        Burada önemli bir husûsa değinmek gerekir. Bakınız yukarıda neyzenlerin tutuşlarında bazı farklılıklar mevcut. Hocamızdan meşk ettiğimiz şekle göre şöyle anlatalım: Dünyadaki birçok üflemeli/nefesli müzik âletinde arka deliğin üzerinde sol elin baş parmağı bulunur, sol el dâimâ üsttedir. Ancak Ney için durum farklıdır. Bunun sebebi neye ney vasfını Mevlevîlik tarîkati yüklemiştir. Mevlevîlikteki niyaz/selâmlama duruşunda sol el sağ omuzda, sağ el sol omuzdadır.Sağ el, sol elin üstündedir. Sağ el kalp üzerindedir. Bu yüzdendir ki Neyzenler bu usûl-erkan çerçevesinde neyin arka delik ve üstteki deliklerine sağ el ile; altta kalan üç deliği de sol elin parmakları ile kapatmak sûretiyle ney üflerken dâimî bir niyaz duruşunda bulunurlar.

            Bu niyaz duruşuna benzeyen ney tutuşu bizim de tercîh ettiğimiz tutuşdur. Yâni neyin başpâre kısmı dudağımızın sol kısmında, neyin alt kısmı sol dizimizin üzerinde; sağ elimiz arka delik ve üstteki 3 deliğin üzerinde, sol elimizde alttaki 3 deliğin üzerindedir.

6 7             Sağ El Üstte                             Sol El Üstte